Avşarotu

avsarotu

AZAKEĞERİ, AVŞAROTU, KOKULU SAZ
ACORUS CALAMUS L.
(Araceae-fam.)
Bulunduğu Yerler: Dere boylarında, bataklık yerlerde yabani halde rastlanır. Asya ve Kuzey Amerika’nın Atlantik bölgelerine yayılmış bulunmaktadır.
Yapısı: Çok yıllık otsu bitkidir. 150 cm kadar yükseklikte köksap sürüngen, uzun ve kalın, dış kısmı kahverengi, iç kısmı; pembe, benekli ve beyazdır. Sap; dik, yeşil, basit, üç köşeli yassı ve hafif olukludur. Yapraklar köksap- tan çıkıp, sapların yukarı kısmında uzunca kılıç şeklinde bir demet halinde gelişir. 20-60 cm. yüksekliğindedir. Çiçekler; basit, 6 bölümlüdür. Kenar çiçekler; sarı yeşil renkte olup, sık, 12 cm. kadar uzunluğunda bir koçan biçiminde, çiçek demetinde toplu haldedir. Her sapta birer çiçek demeti bulunur. Bunlar kılıf yapraklar ile örtülü olduğundan sapın bir uzantısı gibi görünürler. Bitkinin bütünü hoş bir koku salar.
Kullanılan Kısımlar: Köksap; ilkbaharda; Nisan-Mayıs veya Eylül-Ekim aylarında topraktan çıkarılır. Köksaplar çıkarıldıktan sonra soyulur. 10 cm kadar uzunluğunda parçalara ayrılır. Gölgede veya 40° sıcaklıktaki fırınlarda kurutulur. Kuru bitkinin dış kısmı soluk sarı, iç kısmı da beyazdır, hoş kokuludur. Acı bir tadı vardır. % 12 rutubete müsaade edilir. Kâğıt torbalarda veya balya halinde paketlenir. Aranılan bir bitkidir.
Kokulu sazın köksapları çıkarılırken, bataklık zambağı (İris pseudacorus L.) kökü ile karıştırılmamasına dikkat edilmelidir. Bu sonrakiler kokusuz, sapları yuvarlak ve yaprakları yassıdır.
Kimyevi Terkibi: d-a-pinen, d-kamfor, borneol, evgenol, metilevgenol, azaron, kariofilen, kurkumen, gvayen, selinen, kalamen, kalokoren, izokaron, kalamendiol, kaloren, proazulen ve incelenmeyen karbon muhtevalı eterik yağ ihtiva eder. Köksaplar da acı akoren glikozidi, kalamin alkaloidi, sepi maddeler, C vitamini, nişasta, helme maddeler, reçine vs. ihtiva eder. Yapraklarda sepi maddeler, eterik yağ bulunmuştur.
Hangi Hastalıklarda Kullanılır: Tat alma duygusunu artırır. Mide salgı ayırım reflektörünü kuvvetlendirir. İştah açmakta ve sindirimi kolaylaştırmakta kullanılır. Bazen böbrek ve karaciğer fonksiyonları artırır. Safra artırıcı ve balgam söktürücü olarak da kullanılır.
Halk tababetinde mide ağrı ve ekşimesinde gaz, ishal, dizanteri, sarılık, siroz, düzensiz âdet vs. hallerde tavsiye edilir. Haricen; diş ağrısı ve diş eti kanamasında ağız çalkalanır. Saç dökülmesinde saçlar oğuşturulur. Raşitizm ve sıraca illetinde banyo halinde uygulanır. Tatlıcılıkta, meşrubat sanayiinde ve kozmetikte kullanılır.
Kullanılışı: Kıyılmış köksaptan bir kahve kaşığı, 300 gr. kaynar suda haşlanır ve 2 saat bekletilir. Temiz bir tülbent ile süzüldükten sonra günde üç defa yemeklerden evvel birer çay bardağı alınır. Saçların büyümesini hızlandırmak için, kıyılmış köksaptan üç çorba kaşığı 100 gr sirke ile 15 dakika kaynatılır, elde edilen mayi ile akşamları saçlar oğulur.

You May Also Like