Hercai Menekşe

HERCAİ MENEKŞE
VIOLA TRICOLOR L.
(Violaceae-fam.)
Bulunduğu Yerler: Kuru taşlıklı yerlerde, tarla ve ekinliklerde, çayır ve çalılıklar arasında yetişir.
Yapısı: Kökü iğ şeklinde, gövde 45 cm. kadar yüksek, az dallı, doğru, köşeli bir yıllık otsu bir bitkidir. Alt yapraklar kalp, yumurta biçiminde, yukarıdakiler eşkenar mızrak şeklinde, almaşık, uzun saplı, iki gonca yaprağı vardır. Çiçekler bireyli, uzun saplı, sarı menekşe, mavili, beyazlı alacalı taç yaprakları bulunur. Çanak ve taç 5’er yapraklı, erkek organlar da 5 adet ve kahverengindedirler. Meyve çok tohumlu ve 3 bölüm halinde çatlar. Tohumlar kahverengi, parlak, yumurta şeklindedirler.
Kullanılan Kısımlar: Yerüstü kısımlar kullanılır. Bunlar çiçek açma zamanında (Mayıs-Ağustos aylarında) toplanır. Gölgede veya 40°’ye kadar ısılı fırınlarda kurutulur. Kuru bitki kokusuz, tatlımsı tattadır. Rutubet miktarı % 14’tür. Balya halinde paketlenir. Kuru ve havadar binalarda muhafaza edilir.
Kimyevi Terkibi: Yerüstü kısımları ile kökler, rutin glikoziti ihtiva eder, çiçeklerde antosian glikozidi violanin bulunmuştur, yerüstü kısımlarda eterik yağ, ß-karotin, violaksantin, zeoksantin, flavoksantin, vitamin C, saponinler, kalsiyum ve magnezyum tuzları, tanenler, helmeli madde, salisil ve şarap asidi vs. ihtiva eder. Köklerde violametin alkaloidi bulunmuştur.
Hangi Hastalıklarda Kullanılır: Bitki balgam söktürücü, dezenfekte edici, idrar söktürücü, terletici, sinirleri yatıştırıcı, zayıflatıcı te’sirdedir. Bronş bezlerinde ifrazatı hızlandırır, histeri, idrar yolları hastalıkları, romatizma, organizmada su birikmesi, cilt ağrıları (egzamalar, sirace, deri yağ bezleri iltihabı (akne), çakmak (impetigo) ve kuru öksürüklerde hâla ilaç olarak kullanılır.
Halk tababetinde deri sivilceleri, boğmaca, mesane ve böbreklerde kum ve taş, ateroskleroz, sirace vs. kullanılır.
Haricen gıcık, cerahatli deri sivilceleri, raşitizm, siraceli yaralarda banyo ve kompres; uykusuzluk, baş ağrısında haşlama suyu ile yıkamak; taze usaresi de yara ve şişkinliklere karşı kullanılır.
Kullanılışı: Bitkiden 2 çorba kaşığı 400 gr. kaynar su ile haşlanır, 2 saat bekletilir. Günde 4 defa yemeklerden evvel birer çay bardağı alınır.
Halk tababetimizde kokulu menekşe (viola adorata I.) de kullanılır. Bu menekşe çalılıklar arasında, ormanlarda, memleketin her yerinde bulunur. Mart-Nisan aylarında çiçek açar. Bunun da yerüstü kısımları çiçek açma zamanında toplanır veya tohumları olgunlaştıktan sonra kökleri çıkarılır. Aynı maddeleri ihtiva eder, tıpkı hercai menekşesi gibi aynı hastalıklara karşı kullanılır.

You May Also Like