Mavi Çentiana

MAVİ ÇENTİANA
GENTIANA CRUCIATA L.
(Gentianaceae-fam.)
Bulunduğu Yerler: Taşlıklı yamaçlarda, çalılıklar arasında, dağ alanlarının hepsinde yetişir.
Yapısı: Köksapı kalın ve kısa, gövde 50 cm. kadar yüksek, sık yapraklı, dalsız, düz, çok yıllık otsu bir bitkidir. Saptaki yapraklar karşılıklı, bütün kenarlı, yumurtamsı mızrak biçiminde, döl yatağı müşterek kaide kısmında kaynaşmış durumdadır. Çiçekler mavi, çan şeklinde, birkaçı bir arada tepe yaprak koltuklarında bulunurlar. Çanak hafif 4 bölümlü borucuktur. Çanağın tepesinde hafif parçalı 4 kaynaşmış taç yaprakları ve 4 erkek organ bulunur. Meyve içi çok tohumlu eşkenar bir kapsüldür.
Kullanılan Kısımlar: Toprak üstü kısımlar kullanılır. Bunlar çiçek açma zamanında (Temmuz-Ağustos aylarında) toplanır. Gölgede veya 45°’ye kadar ısılı fırınlarda kurutulur. Kuru bitkinin sap ve yaprakları yeşil, kokusuz ve acı tattadır. Balya halinde paketlenir. Rutubet payı % 12’dir. Kuru ve havadar binalarda muhafaza edilir.
Kimyevi Terkibi: Acı maddeler, vitamin C, tanenler, madeni tuzlar, boyama maddeler, reçineler, gensiopikrin vesaire. Köksap ve kökler gensianin alkaloidi, gensiopikrin glikoziti, gentizin, trisakarid gensianozu, eterik yağ ve yağlı maddeler vs. ihtiva eder.
Hangi Hastalıklarda Kullanılır: Bitki mide salgı bezlerini kuvvetlendirir, iştahı açar, anti spastik te’sirde safra çıkartıcı, solucan düşürücü te’sirdedir. Mide çalışmasında zayıflama, mide ve bağırsak sancıları, bağırsaklarda gaz, bağırsak tembelliği, kansızlık, sarılık, solucanlara karşı kullanılır.
Halk tababetinde böbreklerde ve mesanede kum ve iltihap, verem, baş dönmesi, dermansızlık, histeri, kan tükürme, iştahsızlık, yetersiz ve ağrılı âdet, emzikli annelerde süt artışı, basurlar, sıraca, nikris, öksürük vs. ihtivâ eder. Haricen yanık, zor iyileşen yaralar ve çıbanlara lapa halinde: (1/10) nispetinde taze bitki ve sert rakı tentürü zor iyileşen yara ve çıbanlara kullanılır. Süt artışı ve kuvvetlenmek için hayvanların yemlerine karıştırılarak
Kullanılışı: Bitkiden 1 çorba kaşığı 0,5 lt. kaynar su ile haşlanır, 2 saat bekletilir. Günde 4 defa yemeklerden evvel birer çay bardağı alınır.
Halk tababetimizde adı centiana (Gentiana asclepiadea L.) da aynı hastalıklara karşı kullanılır.

You May Also Like